Genç Yaşta Kolorektal Kanser: Hangi Belirtiler Ciddiye Alınmalı, Ne Zaman Kolonoskopi Düşünülmeli?

Kolorektal kanser (kolon ve rektum kanseri), dünyada en sık görülen kanserler arasındadır. Klasik olarak 50 yaş ve üzerinde daha sık görülmekle birlikte, epidemiyolojik veriler son yıllarda 50 yaş altı bireylerde (erken başlangıçlı kolorektal kanser) sıklığın arttığını göstermektedir. Bu nedenle genç yaşta ortaya çıkan bazı belirtilerin "sadece hemoroid" olarak değerlendirilip ertelenmesi doğru değildir.

Ne Zaman Şüphelenmeli?

Aşağıdaki belirtilerin herhangi biri kısa sürede kendiliğinden geçmiyor veya tekrarlıyorsa değerlendirme yapılmalıdır:

Tekrarlayan makattan kanama

Dışkılama alışkanlığında kalıcı değişiklik (kabızlık, ishal, dönüşümlü)

Dışkı kalibresinde incelme, tam boşalamama hissi

Açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik, iştahsızlık

Karında sürekli rahatsızlık, şişkinlik, kramp

Demir eksikliği anemisi (özellikle erkek veya menopoz sonrası kadın)

Genç Yaşta Risk Faktörleri

Ailede kolorektal kanser veya polip öyküsü, iltihabi bağırsak hastalığı (Crohn, ülseratif kolit), bilinen genetik yatkınlık sendromları (örn. Lynch sendromu), obezite, hareketsiz yaşam, işlenmiş et ağırlıklı beslenme ve sigara kullanımı belirtilen risk faktörleri arasındadır.

Ne Zaman Kolonoskopi Düşünülmeli?

Güncel kılavuzlar ortalama riskli bireylerde tarama kolonoskopisinin 45 yaş civarında başlamasını önerir (kaynak: [USPSTF, 2021](https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/colorectal-cancer-screening)). Ailede kolorektal kanser veya polip öyküsü olan bireylerde tarama, en genç etkilenen bireyin tanı yaşından 10 yıl önce veya 40 yaşında (hangisi erkense) düşünülebilir. Alarm belirtileri (tekrarlayan kanama, kilo kaybı, anemi, bağırsak alışkanlığında kalıcı değişiklik) varsa yaş ne olursa olsun kolonoskopi endikasyonu değerlendirilir.

Erken Değerlendirmenin Değeri

Kolorektal kanserlerin önemli bir kısmı prekanseröz poliplerden gelişir. Poliplerin kolonoskopi sırasında saptanıp çıkarılması, kanser gelişme riskini belirgin şekilde azaltır. Erken evrede saptanan kolorektal kanserlerde tedavi seçenekleri daha geniştir; ancak kesin tedavi planı hasta bazında belirlenir.

Ne Zaman Vakit Kaybedilmemeli?

Bol miktarda kanama, şiddetli karın ağrısı, ateş, kusma, hızlı kilo kaybı veya yeni başlayan ciddi anemi belirtileri acil değerlendirme gerektirir.

Kaynaklar

US Preventive Services Task Force. Screening for Colorectal Cancer, 2021.

American Cancer Society. Colorectal Cancer Facts & Figures.

ESMO Clinical Practice Guidelines: Localised colon cancer.

> Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetlerinizin değerlendirilmesi için muayene gereklidir.