Proktoloji Belirtileri

Makattan kanama (rektal kanama); büyük abdest sırasında veya sonrasında tuvalet kâğıdında, dışkıda ya da klozette kan görülmesi anlamına gelir. Hafif ve geçici nedenleri olabileceği gibi, dikkat gerektiren hastalıkların da belirtisi olabilir. Bu sayfa kanamanın olası nedenlerini, ne zaman hekime başvurulması gerektiğini ve değerlendirme sürecini sade bir dille anlatır.

Makat bölgesinde ağrı; günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen ve hastayı en sık hekime başvurmaya yönelten yakınmalardan biridir. Ağrının başlangıcı, karakteri (zonklayıcı, yanıcı, kesici), dışkılamayla ilişkisi ve eşlik eden bulgular doğru tanı için önemlidir.

Kısa yanıt: Makatta şişliğin en sık nedenleri dış hemoroid, pıhtılaşmış (trombozlu) dış hemoroid, dışarı sarkan iç hemoroid, anal apse ve eski bir çatlak ya da hemoroidden kalan deri kıvrımıdır. Şişliğin ne kadar sürede geliştiği, ağrılı olup olmadığı, sıcaklık ve kızarıklık, ateş ve dışkılamayla ilişkisi nedeni büyük ölçüde ayırt ettirir. Kesin ayrım ise muayeneyle yapılır.

Kısa yanıt: Makatta tekrarlayan akıntı ve kötü kokunun sık nedenleri anal fistül, patlamış veya drene olmuş anal apse, kıl dönmesi (pilonidal sinüs), ileri evre hemoroide bağlı mukus ve dışkı sızıntısıdır (anal kirlenme). Akıntının nereden geldiği, rengi, sürekliliği ve ağrı ya da ateşin eşlik edip etmediği nedeni ayırt etmeye yardımcı olur; kesin tanı muayeneyle konur.

Tuvalet kâğıdında, dışkı yüzeyinde veya klozette kan görmek hastalar için endişe verici bir bulgudur. Çoğu zaman iyi huylu nedenler söz konusu olsa da, kanamanın özelliklerine göre detaylı değerlendirme gerekir.

Dışkılama sırasında 'cam kesiği' ya da 'bıçak gibi' tarif edilen keskin ağrı, ardından saatlerce süren yanma; klasik olarak anal fissür (makat çatlağı) belirtisidir. Az miktarda parlak kırmızı kan ve dışkılama korkusu sıklıkla eşlik eder.

Kuyruk sokumu (sakrokoksigeal) bölgede aralıklı veya sürekli akıntı, ıslaklık, kötü koku ve şişlik; en sık pilonidal sinüs hastalığı (kıl dönmesi) belirtisidir. Genellikle uzun süre oturan, kıllı yapıya sahip, ter üreten gençlerde ve genç erişkinlerde görülür.

Gaz veya dışkıyı istemsiz olarak kaçırmak (anal inkontinans); sosyal yaşamı önemli ölçüde etkileyen, ancak hakkında konuşulması güç bir sağlık sorunudur. Pek çok kişide birden fazla neden bir aradadır ve doğru değerlendirme ile belirgin iyileşme sağlanabilir.

Kolonoskopi; kalın bağırsağın iç yüzeyini doğrudan inceleyen, gerektiğinde aynı seansta biyopsi alma ve polip çıkarma imkânı veren bir endoskopik işlemdir. Hem tanı hem de tedavi amaçlı kullanılır.

Makattan kanama, hem hemoroid hem de kolon-rektum kanseri gibi farklı sebeplerle ortaya çıkabilir. İki tablo bazı belirtileri paylaşsa da, dikkatli bir öykü ve muayene ile genellikle önemli ipuçları elde edilir. Yine de kesin ayrım yalnızca hekim değerlendirmesi ve gerekli durumlarda kolonoskopi ile yapılır.

Anal apse ve anal fistül birbirine bağlı, sıklıkla aynı hastalığın iki farklı evresi olarak karşımıza çıkar. Apse 'akut iltihap' evresini; fistül ise iyileşmemiş kanalın yarattığı 'kronik' evreyi temsil eder.

Hemoroid ve anal fissür, makat bölgesinin en sık görülen iki hastalığıdır. Şikayetleri zaman zaman benzese de iki tablonun klinik özellikleri farklıdır.

Kabızlık; dışkılama sıklığının azalması, dışkının sertleşmesi, aşırı ıkınma ihtiyacı veya tam boşalamama hissi şeklinde yaşanabilir. Çoğu zaman beslenme ve yaşam tarzıyla ilişkilidir ve basit düzenlemelerle düzelir. Ancak yeni başlayan, giderek kötüleşen veya başka bulguların eşlik ettiği kabızlık hekim değerlendirmesi gerektirir. Bu sayfa olası nedenleri, uyarı bulgularını ve değerlendirme sürecini sade bir dille anlatır.