Makatta Şişlik Neden Olur?
Hızlı özet
Kısa yanıt: Makatta şişliğin en sık nedenleri dış hemoroid, pıhtılaşmış (trombozlu) dış hemoroid, dışarı sarkan iç hemoroid, anal apse ve eski bir çatlak ya da hemoroidden kalan deri kıvrımıdır. Şişliğin ne kadar sürede geliştiği, ağrılı olup olmadığı, sıcaklık ve kızarıklık, ateş ve dışkılamayla ilişkisi nedeni büyük ölçüde ayırt ettirir. Kesin ayrım ise muayeneyle yapılır.
Sık karşılaşılan nedenler
- Dış hemoroid memeleri: Anüs kenarında yumuşak, çoğu zaman ağrısız şişlikler.
- Trombozlu dış hemoroid: Ani başlayan, sert, mor renkli, ağrılı şişlik.
- İç hemoroid prolapsusu: Dışkılama ile dışarı sarkan, sonra geri çekilebilen veya elle yerine itilen şişlik.
- Anal apse: Ağrılı, kızarık, ısı artışı olan, ateşin eşlik ettiği şişlik.
- Anal meme (skin tag): Çatlak veya hemoroid sonrası kalan ağrısız deri kıvrımı.
- Anal kondilom (HPV): Karnabahar görünümünde küçük çıkıntılar.
- Pilonidal sinüs apsesi: Kuyruk sokumu bölgesinde şişlik ve akıntı.
- Rektal prolapsus: Dışkılama ile makattan dışarı çıkan, geri itilmesi güçleşebilen doku.
Birbirine benzeyen durumlar nasıl ayrılır?
- Birkaç saat içinde çıkan, sert, morumsu ve dokununca ağrılı şişlik: Trombozlu dış hemoroidi düşündürür; ateş genellikle yoktur.
- Birkaç gün içinde büyüyen, sıcak, kızarık, zonklayan şişlik ve ateş: Anal apseyi düşündürür; kendiliğinden patlayıp akıntı bırakabilir.
- Dışkılamada çıkan, sonra geri giren yumuşak şişlik: İç hemoroid sarkmasında sıktır; daha büyük ve halka biçimli doku rektal prolapsusu düşündürebilir.
- Uzun süredir var olan, ağrısız, yumuşak deri kıvrımı: Çoğunlukla anal meme (skin tag); anal fissürün yanında görülebilir.
- Sertleşen, büyüyen, yara oluşturan veya iyileşmeyen şişlik: Nadiren kötü huylu hastalıklarla karışabildiği için muayene ve gerekirse biyopsi gerekir.
Şişlik için hangi soruları sormak gerekir?
- Ne zaman fark ettiniz?
- Şişlik ağrılı mı, sıcak mı, kızarık mı?
- Dışkılama ile büyüyor mu, geri çekiliyor mu?
- Akıntı veya kanama eşlik ediyor mu?
- Ateş var mı?
Hangi muayene, neden yapılır?
İlk adım, makat çevresinin gözle muayenesi ve parmakla yapılan rektal muayenedir; şişliğin yeri, kıvamı, hassasiyeti ve sıcaklığı çoğu zaman tanıyı büyük ölçüde netleştirir. Anal kanalın içini görmek için anoskopi kullanılır; iç hemoroid ve çatlak böyle değerlendirilir. Derin yerleşimli bir apse veya fistül kanalı düşünülüyorsa ultrason ya da pelvik MR istenebilir. Kanama, yaş, ailede kolon kanseri öyküsü veya bağırsak alışkanlığında değişiklik varsa kolonoskopi ayrıca gündeme gelebilir. Her hastaya tüm tetkikler gerekmez; seçim bulgulara göre yapılır.
Ne zaman beklemeden değerlendirme gerekir?
- Ateş, titreme veya genel halsizlikle birlikte büyüyen ağrılı şişlik
- Geri itilemeyen, rengi koyulaşan ve giderek ağrılaşan sarkmış doku
- İdrar yapmada güçlük
- Şeker hastalığı, bağışıklık baskılayıcı tedavi veya kemoterapi alırken gelişen ağrılı şişlik
Daha planlı başvurulabilecek durumlar
Ağrısız, uzun süredir değişmeyen bir deri kıvrımı veya zaman zaman sarkıp kendiliğinden geri giren hemoroid genellikle acil değildir; yine de kanama, kaşıntı ya da günlük yaşamı etkileyen yakınma varsa planlı bir muayeneyle nedeni netleştirmek yararlıdır.
Bu sayfa yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır
Buradaki içerik tanı veya tedavi önerisi değildir; kişiye özel değerlendirmenin yerini tutmaz. Şikayetleriniz sürüyorsa bir hekime başvurunuz. Acil durumlarda 112 veya en yakın acil servis.