Kolorektal Cerrahi Öncesi Prehabilitasyon ve ERAS: Beslenme, Hareket, Sigara, Bağırsak Hazırlığı ve İyileşme

Kolorektal cerrahi, hasta konforu ve iyileşme süresi açısından son yıllarda önemli değişimler geçirmiştir. Prehabilitasyon (ameliyat öncesi hazırlık) ve ERAS — Enhanced Recovery After Surgery (ameliyat sonrası hızlandırılmış iyileşme) protokolleri; komplikasyonları azaltmayı, hastanede kalışı kısaltmayı ve hastanın günlük hayata dönüşünü kolaylaştırmayı amaçlar.

Prehabilitasyon Nedir?

Planlı ameliyat öncesi haftalarda hastanın fiziksel kapasitesini, beslenme durumunu ve psikolojik hazırlığını iyileştirme sürecidir. Amaç, ameliyat stresine daha iyi bir başlangıç durumuyla girmektir.

Beslenme Değerlendirmesi

Kilo kaybı, iştahsızlık, düşük albümin gibi malnütrisyon işaretleri sorgulanır.

Malnütrisyon saptananlarda ameliyat öncesi oral beslenme desteği düşünülebilir.

Bazı hastalarda ameliyattan önceki dönemde immünonütrisyon ürünleri kullanılabilir.

Fiziksel Aktivite

Ameliyat öncesi haftalarda yürüyüş, hafif direnç egzersizleri ve solunum egzersizleri önerilir.

Amaç kalp-akciğer kapasitesini korumak veya arttırmaktır.

Sigara ve Alkol

Sigaranın en az 4 hafta önce bırakılması yara iyileşmesi ve solunum komplikasyonları açısından yararlıdır.

Yüksek miktarda alkol kullanımı da ameliyat öncesi azaltılmalıdır.

Psikolojik Hazırlık

Kaygıyı azaltmak için sürecin açıklanması ve gerekirse profesyonel destek önerilir.

Eşlik Eden Hastalıkların Optimizasyonu

Diyabet, hipertansiyon, anemi, tiroid gibi durumlar ameliyat öncesi düzenlenir.

Demir eksikliği anemisi, kolorektal hastalarda sık görülür ve ameliyat öncesi tedavisi önerilir.

ERAS Protokolleri: Ameliyat Çevresi Bakım

ERAS Society'nin kolorektal cerrahi rehberleri şu unsurları içerir (özet):

Uzun süreli açlık yerine karbonhidratlı berrak içecek ile daha kısa açlık süresi

Rutin mekanik bağırsak temizliğine tek başına bel bağlamamak; hasta bazında değerlendirmek

Ameliyat sırasında sıvı yönetimi ve normotermi

Minimal invaziv cerrahi (uygun hastada laparoskopi)

Opioid azaltıcı multimodal ağrı yönetimi

Erken oral beslenmeye başlama

Erken mobilizasyon

Erken sonda ve dren çekilmesi

Bulantı-kusma önlenmesi

Tromboemboli profilaksisi

Bağırsak Hazırlığı

Eskiden tüm hastalara rutin uygulanan bağırsak hazırlığı, günümüzde daha seçici planlanır. Bazı kolorektal ameliyatlarda oral antibiyotik ile birlikte mekanik hazırlık düşünülür; karar cerrahi tipe ve hastaya göre verilir.

İyileşme Süreci

ERAS uygulanan hastalarda:

Hastanede kalış süresinin kısaldığı

Komplikasyon oranlarının azaldığı

Hastaların günlük hayata daha erken döndüğü bildirilir.

Ancak sonuçlar hastanın başlangıç durumuna, ameliyatın tipine ve merkeze göre değişir.

Hasta Olarak Neler Yapabilirsiniz?

Ameliyattan haftalar önce yürüyüş programı başlatın.

Protein açısından yeterli beslenme hedefleyin.

Sigara ve yüksek miktarda alkolü ameliyat öncesi bırakın.

İlaç listenizi ve kronik hastalıklarınızı hekiminizle gözden geçirin.

Ameliyat sonrası erken hareket ve erken beslenme için hazır olun.

Kaynaklar

ERAS Society Guidelines: Colonic Surgery, Rectal/Pelvic Surgery.

ASCRS/SAGES Enhanced Recovery Pathway.

ESPEN Guidelines: Clinical Nutrition in Surgery.

> Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kişisel plan cerrahiniz ve ekibiniz tarafından belirlenir.