Makattan Doku Çıkması: Rektal Prolapsus mu Hemoroid mi?

Makattan dışarı çıkan doku hemoroide (makat damar yastıklarının sarkması) bağlı olabilir; rektumun tüm kat halinde dışarı çıktığı rektal prolapsus da benzer görünebilir. Dışarı çıkan doku çok ağrılıysa, geri girmiyorsa (sıkışmışsa) ya da rengi koyulaşıyorsa beklemeden acil değerlendirme gerekir.

İkisi neden karışabilir?

Her iki durumda da hasta dışkılama sırasında veya sonrasında makattan "bir şeyin çıktığını" hisseder; kanama, akıntı, nemlilik ve kaşıntı her ikisinde de görülebilir. Aradaki temel fark, dışarı çıkan dokunun ne olduğudur:

Hemoroid sarkması: Makat kanalındaki damarlı yastıkların dışarı çıkmasıdır. Genellikle birbirinden ayrı, yumru yumru kabarıklıklar şeklinde görülür. İç ve dış hemoroid farkı için dış hemoroid mi iç hemoroid mi yazısına bakabilirsiniz.

Rektal prolapsus: Kalın bağırsağın son bölümü olan rektumun duvarının tüm katlarıyla makattan dışarı taşmasıdır. Tipik olarak halka biçiminde, iç içe geçmiş kıvrımlar görülebilir; dışarı çıkan kısım bazen birkaç santimetreye ulaşabilir.

Bu görsel ipuçları bilgi verir ama tanı koydurmaz. Küçük veya kısmi prolapsus sarkmış hemoroide çok benzeyebilir; bazen ikisi aynı hastada birlikte bulunur.

Hangi bulgular rektal prolapsusu düşündürebilir?

Dışarı çıkan dokunun dışkılama dışında da, örneğin öksürme, ayakta durma veya yürürken çıkması

Elle geri itmek gerekmesi veya giderek daha sık çıkması

Gaz veya dışkı kaçırma, iç çamaşırında sürekli nem ya da mukus

Tam boşalamama hissi, uzun süreli kabızlık veya ıkınma öyküsü

ASCRS'nin hasta bilgilendirmesine göre rektal prolapsus ileri yaştaki kadınlarda daha sık görülür; ancak her yaşta ve erkeklerde de ortaya çıkabilir. Bu bulgular yalnızca değerlendirmeyi yönlendirir, tanı muayeneyle konur.

Muayenede ne yapılır?

Değerlendirme öykü ve makat muayenesiyle başlar. Prolapsus muayene masasında görünmeyebileceği için hekim sizden ıkınmanızı, gerekirse tuvalette oturur pozisyonda ıkınmanızı isteyebilir. Makat kanalının içini görmek için anoskopi yapılabilir. Yaşa, belirtilere ve öyküye göre kolonoskopi veya pelvik taban ile ilgili ek testler istenebilir; bu testler her hastada gerekmez. Ayrıntılar için rektal prolapsus sayfası ve hemoroid sayfası yol gösterici olabilir.

Tedavi neye göre değişir?

Tedavi, konulan tanıya ve şikâyetin şiddetine göre planlanır:

Hemoroidde çoğu zaman lif ve sıvı alımı, dışkılama alışkanlıklarının düzenlenmesi ve ilaçlarla başlanır; yakınması sürenlerde poliklinik işlemleri veya cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Rektal prolapsusta belirtiler kabızlık düzenlemesiyle hafifleyebilir; ancak tam kat prolapsusun kalıcı düzeltilmesi genellikle cerrahi gerektirir. Karından (laparoskopik dahil) veya makat yoluyla yapılan farklı yöntemler vardır; seçim hastanın genel durumu, yaşı ve eşlik eden şikâyetlere göre bireysel yapılır.

Hiçbir yöntem herkes için aynı sonucu vermez; tekrarlama olasılığı ve iyileşme süreci yönteme ve kişiye göre değişir.

Ne zaman beklemeden başvurmalı?

Dışarı çıkan doku geri girmiyorsa ve giderek şişiyorsa

Şiddetli, artan ağrı varsa

Dokunun rengi koyu kırmızı, mor veya siyaha dönüyorsa

Durmayan veya bol kanama, ateş ya da halsizlik varsa

Bu bulgular dokuda sıkışma veya dolaşım bozukluğunu düşündürebilir ve acil değerlendirme gerektirir.

Bilgilendirme sınırı

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için muayenenin yerine geçmez. Makattan doku çıkması yakınmanız varsa bir genel cerrahi veya kolorektal cerrahi uzmanına başvurmanız önerilir.

Sık Sorulan Sorular

Makattan çıkan dokunun hemoroid mi rektal prolapsus mu olduğu evde anlaşılır mı?

Hayır. İkisi benzer görünebilir ve bazen birlikte bulunur; güvenilir ayırım hekim muayenesiyle yapılır. Muayenede gerekirse ıkınarak değerlendirme ve anoskopi uygulanır. Dışarı çıkan doku çok ağrılıysa, geri girmiyorsa veya rengi koyulaşıyorsa beklemeden acil değerlendirme gerekir.

Rektal prolapsus kendiliğinden geçer mi?

Tam kat rektal prolapsus genellikle kendiliğinden düzelmez. Kabızlığın düzenlenmesi yakınmaları hafifletebilir; kalıcı düzeltme çoğu zaman cerrahi gerektirir. Karar muayene ve hastanın genel durumuna göre verilir.

Dışarı çıkan dokuyu elle geri itmek zararlı mı?

Size daha önce bu konuda bilgi verildiyse nazikçe geri itmek mümkün olabilir. Doku geri girmiyor, çok ağrılı veya rengi değişmişse zorlamadan acil başvurun.

Konuyla İlgili Diğer Bilgilendirme Sayfaları

Makattan Doku Çıkması: Rektal Prolapsus mu Hemoroid mi? konusunu tamamlayan bilgilendirme sayfalarını inceleyebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel tanı ve tedavi için yetkili bir sağlık kuruluşunda değerlendirme gereklidir. Acil durumlarda 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.